Scenariusz lekcji języka polskiego dla klasy V szkoły podstawowej

Cele lekcji

uczeń:

• potrafi wchodzić w przydzielone mu role (np. adwokata, sędziego, oskarżonego, świadka),
• poprawnie zadaje pytania, poprawnie na nie odpowiada,
• formułuje dłuższą wypowiedź (np. mowę obrońcy),
• wypowiada się kulturalnie, rzeczowo i na temat,
• wysłuchując rozprawy, wypisuje cechy Prometeusza,
• ocenia przebieg i zakończenie rozprawy sądowej,
• wykonuje karykatury sędziego, oskarżonego, obrońcy i innych osób,
• reaguje na krzywdę i niesprawiedliwość społeczną.

Metody:

• technika dramowa - " wchodzenie w role",
• inscenizacja (spektakl),
• metoda oglądowa,
• pogadanka heurystyczna.

Formy pracy:

praca indywidualna i grupowa.

Materiały dydaktyczne:

• podręcznik do kształcenia literackiego "Oglądam świat" (s. 89 - 91),
• zadania do pracy w grupach,
• pomoce do inscenizacji: wokanda, przebrania dla sędziego, oskarżyciela, obrońcy, woźnego, Zeusa, Hefajstosa, Prometeusza,
• ustawienie ławek w sali lekcyjnej, które przypominałoby salę rozpraw,
• blok rysunkowy, kredki.

Przebieg lekcji:

Przygotowanie 10 uczniów z klasy do rozprawy sądowej (końcowe przygotowanie sali lekcyjnej - ustawienie ławeczek i krzesełek jak w sali sądowej, zawieszenie wokandy, przebranie się uczniów):

• scenariusz rozprawy przygotowują uczniowie kilka dni wcześniej i konsultują się z nauczycielem, wspólnie dokonują poprawek,
• z pomocą nauczyciela redagowane są: mowa wstępna i końcowa Oskarżyciela oraz Obrońcy, także ustalona zostaje chronologia przebiegu rozprawy (Uwaga! Nauczyciel niczego nie narzuca uczniom, tylko kontroluje i doradza),
• świadkowie (Zeus, ludzie, Hefajstos, Prometeusz) bez wcześniejszego przygotowania odpowiadają na pytania kierowane do nich w trakcie rozprawy.

Obserwatorzy (pozostali uczniowie) podzieleni zostają przez nauczyciela na trzy grupy, wcielają się w role reporterów, rysowników. Losują jedną z trzech kopert, w których znajdują się zadania do wykonania.

I GRUPA - Jesteście reporterami Telewizji Białystok. Oceńcie przebieg i zakończenie rozprawy sądowej.

II GRUPA - W trakcie rozprawy wypiszcie cechy Prometeusza.

III GRUPA - Każdy z Was wykona jedną karykaturę dowolnej osoby biorącej udział w rozprawie.

Właściwa część lekcji, czyli rozprawa sądowa (podaję przykładowy przebieg rozprawy; nie musi ona zawierać identycznych wypowiedzi i może potoczyć się zupełnie inaczej - wszystko zależy od pomysłowości uczniów).

Woźny: (odczytuje wokandę)

WOKANDA

Sala nr .................

Dnia ....................

Przewodniczący składu sędziowskiego:...................... (imię i nazwisko ucznia odgrywającego rolę sędziego).

Godzina ................

Rozprawa na wniosek Zeusa w celu uznania Prometeusza winnym zarzucanych mu czynów. Następnie ogłasza: Proszę wstać! Sąd idzie (młodzież wstaje, a po zajęciu miejsca przez sędziego siada).

Sędzia: Szanowni Państwo! Rozprawa dzisiejsza dotyczy uznania Prometeusza winnym lub niewinnym zarzucanych mu czynów. Proszę Oskarżyciela i Obronę o zabranie głosu.

Oskarżyciel: Wysoki Sądzie! Szanowni Państwo! Czy osobnik, który wbrew woli bogów daje ludziom ogień zasługuje na pochwałę? Na pewno nie! Wnioskuję zatem o jak najwyższy wymiar kary. Dziękuję.

Obrońca: Wysoki Sadzie! Szanowni Państwo! Czy uczynność, miłość, troskliwość powinna być karana? To przecież Prometeusz ukochał sobie ród człowieczy, to przecież On tchnął życie w ich martwe ciała. To przecież Prometeusz chciał ulżyć ciężkiej doli ludzi, dając im ogień. Wnioskuję zatem o jak najłagodniejszy wymiar kary.

Sędzia: Proszę Oskarżyciela o powołanie świadków.

Oskarżyciel: Powołuję na świadka Zeusa.

Woźny (odczytuje przysięgę, zaś świadek powtarza): Przyrzekam mówić prawdę, samą prawdę i tylko prawdę.

Oskarżyciel: Zeusie! Czy oskarżany tu Prometeusz sprawiał Ci wiele problemów?

Zeus: Na początku nie. Ale już sam fakt, iż ulepił z gliny ludzi i to na podobieństwo bogów, i tchnął życie w ich martwe ciała - rozgniewał mnie. Dał ludziom rozum, ale ja darowałem mu ten postępek.

Oskarżyciel: Czy ludzie zagrażali bogom?

Zeus: Początkowo byli bezbronni, wierzyli w bogów...

Oskarżyciel: O co jeszcze poprosił Ciebie Prometeusz?

Zeus: Prometeusz chciał dać ludziom ogień. Nie mogłem na to się zgodzić, gdyż ludzie przestaliby nas czcić i bać się. Przecież to ja - Zeus jestem władcą nieba i ziemi. Prometeusz złamał mój zakaz, sprzeciwił się mojej woli.

Oskarżyciel: Dziękuję. Nie mam więcej pytań.

Obrońca: Zeusie! Powiedziałeś, że jesteś władcą nieba i ziemi, jesteś mądry i silny. Jako władca Olimpu powinieneś być także obrońcą skrzywdzonych i biednych. Dlaczego więc pozostałeś nieczuły na cierpienie, ból bezbronnych ludzi?

Zeus: Ludzie są istotami niższymi od bogów. Ludzie powinni nas czcić i bać się. Nie wystarczy im to, że zostali stworzeni na nasze podobieństwo...!

Obrońca: Prometeusz kierował się miłością. Czy uczynił źle?

Zeus: Tak, gdyż zdradził tajemnicę Olimpu.

Obrońca: Zeusie, nie chodzi tu o tajemnicę, ale o dobro innych. Twoja decyzja o ukaraniu Prometeusza wskazuje na to, iż jesteś nieczuły na krzywdę innych.

Oskarżyciel: Sprzeciw!

Sędzia: Oddalam.

Zeus: To nieprawda.

Obrońca: To, dlaczego nie pomogłeś ludziom? Nie mam więcej pytań. Dziękuję.

Oskarżyciel: Powołuję na świadka Hefajstosa.

Woźny (odczytuje przysięgę, zaś świadek powtarza): Przyrzekam mówić prawdę, samą prawdę i tylko prawdę.

Oskarżyciel: Jak oceniasz Prometeusza?

Hefajstos: Zawsze był dobry, kierował się miłością.

Oskarżyciel: Czy uważasz, że uczynił niewłaściwie, dając ludziom ogień?

Hefajstos: Ogień był przywilejem bogów, Prometeusz złamał zakaz.

Oskarżyciel: Dziękuję, nie mam do świadka więcej pytań.

Obrońca: Hefajstosie, jesteś bogiem ognia. Czy żałowałbyś go ludziom?

Hefajstos: Hm... Zeus nie wyraziłby na to zgody, abym dał ludziom ogień. Ja nie miałbym nic przeciwko. Poza tym wiedziałem, że ludzie cierpią. Byłem świadomy tego, że Prometeusz chce im pomóc.

Obrońca: Dziękuję. Wysoki Sądzie! Obrona powołuje na świadków ludzi.

Woźny (odczytuje przysięgę, zaś świadkowie powtarzają): Przyrzekamy mówić prawdę, samą prawdę i tylko prawdę.

Obrońca: Co zawdzięczacie Prometeuszowi?

Człowiek 1: Prometeusz dał nam życie, a później ogień.

Obrońca: Do czego potrzebowaliście ognia?

Człowiek 2: Ogień dał nam ciepło, chronił przed dzikimi zwierzętami, umożliwiał ugotowanie gorącej strawy z mięsa upolowanego zwierza.

Człowiek 3: Nauczył nas wszystkiego: godnego życia, sztuki przetapiania metali ...

Człowiek 4: Nauczył uprawy roli, kucia zbroi, budowania domów...

Człowiek 2: Nauczył nas czytania i pisania, ujarzmiania sił przyrody. Prometeusz jest naszym wybawcą.

Obrońca: Jak dawniej wyglądało Wasze życie?

Człowiek 4: Żyliśmy w lasach, wilgotnych jaskiniach, pieczarach.

Człowiek 1: Byliśmy bezbronni i bezradni wobec groźnych zwierząt.

Człowiek 3: Długo żyliśmy w zimnie i strachu.

Obrońca: Czy baliście się bogów?

Człowiek 2: Tak, obecnie zaś darzymy bogów wielkim szacunkiem.

Obrońca: Dziękuję, nie mam więcej pytań.

Oskarżyciel: Nie mam pytań.

Sędzia: Prosimy o zeznania Prometeusza.

Woźny (odczytuje przysięgę, zaś świadek powtarza): Przyrzekam mówić prawdę, samą prawdę i tylko prawdę.

Oskarżyciel: Dlaczego sprzeciwiłeś się woli bogów?

Prometeusz: Wiedziałem, że czeka mnie za to kara, ale nie mogłem postąpić inaczej. Czułem się odpowiedzialny za ludzi. To ja ich stworzyłem i bardzo pragnąłem im pomóc.

Oskarżyciel: Czy jesteś gotowy ponieść za to karę?

Obrońca: Sprzeciw!

Sędzia: Podtrzymuję.

Oskarżyciel: Nie mam więcej pytań. Dziękuję.

Obrońca: Dlaczego chciałeś pomóc ludziom?

Prometeusz: Widziałem, że cierpią. Chciałem im pomóc, gdyż czułem się za nich odpowiedzialny.

Obrońca: Czy żałujesz swojego postępku?

Prometeusz: Nie, chociaż wiem, że bogowie nie mogą mi tego wybaczyć. Ale wiem też, że ludzie są mi za to bardzo wdzięczni.

Obrońca: Dziękuję, nie mam więcej pytań.

Sędzia: Proszę Oskarżyciela i Obrońcę o wygłoszenie mowy końcowej.

Mowa Oskarżyciela: Wysoki Sądzie, Szanowni Państwo! Poznaliśmy Prometeusza, który złamał zakaz bogów. Czyż nie zasługuje On na najwyższy wymiar kary? Czyż nie należałoby go przykuć do skał Kaukazu, gdzie byłby narażony na gorące promienie słoneczne, na deszcze, wiatry i śnieg? Czy nie należałoby skazać Prometeusza na wieczne cierpienie? Niech orzeł codziennie wyjada mu wątrobę, a nocą niech wątroba odrasta. I tak niech trwa latami. Tylko w ten sposób można ukarać Prometeusza za beznadziejną, ślepą miłość do rodu ludzkiego.

Mowa Obrońcy: Wysoki Sądzie! Szanowni Państwo! Czy powinniśmy ukarać Prometeusza, który współczuł ludziom, który kochał ludzi? Szanowni Państwo, czy sami kierujecie się miłością czy nienawiścią, sprawiedliwością czy kłamstwem? Uczciwie więc osądźcie Prometeusza, tego Prometeusza, który chciał ratować przed zgubą ród człowieczy.

Woźny: Proszę wstać! Sąd udaje się na naradę (wszyscy uczniowie wstają, sędzia i ławnicy wychodzą na korytarz, wracają po 30 sekundach).

Woźny: Proszę wstać, Sąd idzie! (sędzia i ławnicy wracają na swoje miejsca).

Sędzia: Proszę Prometeusza o powstanie (Prometeusz wstaje i wysłuchuje wyroku). Sąd wysłuchawszy argumentów obu stron, podjął następującą decyzję. Zgodnie z artykułem ........., paragraf .......... Kodeksu Karnego uznaje się Prometeusza niewinnym zarzucanych mu czynów. Nakazuje zarazem, aby nastąpiła zgoda między Zeusem, Prometeuszem, ludźmi.

(Zeus, Prometeusz, ludzie podają sobie dłonie, uściskają się )

Komentarze obserwatorów:

I GRUPA - przedstawia ocenę i przebieg rozprawy (atmosferę, kulturę wypowiedzi, zakończenie),

II GRUPA - podaje cechy Prometeusza,

III GRUPA - prezentuje karykatury.

Uwagi i komentarze uczestników rozprawy: wrażenia po rozprawie, dlaczego zmieniliśmy zakończenie?

Sformułowanie przez uczniów tematu lekcji i zapisanie w zeszycie.

Podsumowanie lekcji:

1. Czy Prometeusz jest altruistą, czy egoistą i dlaczego?
2. Zapisanie zdania: "Michał wykazał postawę prometejską" i wyjaśnienie określenia "postawa prometejska".

Ocena pracy uczniów na lekcji.

Przeprowadzenie ewaluacji wśród uczniów i nauczycieli (o ile nauczyciele są obserwatorami).

Iwona Birycka-Kowalska

Białystok

Autorka jest nauczycielką języka polskiego i historii w Szkole Podstawowej nr 44 w Białymstoku.