Drodzy Czytelnicy!

"A teraz zbudźcie się, bo
Teraz zniknęły wszystkie czary moje,
Teraz o własnych tylko siłach stoję;
Siły to słabe."

Na te słowa zbudzili się wędrowcy i jakież było ich zdumienie, gdy spostrzegli, że znajdują się przy stole biesiadnym w towarzystwie maga Prospera, Mirandy i dwóch duchów. Ani śladu teatru... Byłżeby to sen?... warto śnic tak codziennie!

Tak, to był sen - rzekł Prospero [...] Tak, tego teatru nie znajdziecie nigdzie... poza kręgiem zakreślonym przez waszą fantazję. A jednak teatr ten istnieje naprawdę!"

Powyższymi zdaniami rozpoczął Myśli o odrodzeniu teatru w 1913 roku Leon Schiller. Przytaczamy te słowa we wstępie numeru repertuarowego, aby uzasadnić nasz sąd, iż kształt każdego teatru - szkolnego także - zależy właśnie od fantazji. Bez niej nie zaistnieje żaden teatr, żaden spektakl. Bo co więcej trzeba, aby zaistniał teatr? Zdaniem, Schillera "wystarczy trochę desek, dykty, blachy, lakieru, kilka reflektorów i najzwyklejsze płótno na kostiumy. Starożytny mimos ludowy, komedia dell’arte i wspaniały teatr linoskoczków paryskich skromniejszym rozporządzał aparatem. A jutro..." (Teatr jutra. "Wiek XX" 1928 nr 1).

"A jutro" Schillera jest dzisiaj. I możemy odpowiedzieć mistrzowi, że w swej istocie teatr może obejść się bez tych desek, dykty... Ale bez fantazji i odrobiny chęci? Nigdy!

Czemu więc nie stać się kimś innym? Bawmy się w teatr, bawmy teatrem innych. Tadeusz Kudliński, zapomniany już teatrolog, zastanawiając się nad źródłem upodobań ludzkich do przybierania na siebie cudzej postaci stwierdził, że są one człowiekowi przyrodzone, tkwią w jego naturze i można je określić jako pierwotny, odziedziczony instynkt (Kudliński T.: Maska i oblicze teatru. Warszawa 1963).

Wszystko jedno, czy udaje kogoś innego zawodowy aktor profesjonalnego teatru, czy uczeń na szkolnym parkiecie sali gimnastycznej; udawanie płynie z dążenia do wydawania się lepszym, groźniejszym, ważniejszym niż w istocie jest. Dążenie to szczególnie silne u dzieci, które w zabawach "na niby", nie nakłaniane przez nikogo, same koniecznie chcą być kimś innym. Jest to droga do uzyskania znaczenia, do wyjścia z ograniczonych jeszcze możliwości działania w świecie realnym - do świata fikcji (fantazji). To właśnie przebywanie w tym świecie daje wszystkim wiele sposobności do budzenia podziwu i zainteresowania sobą innych - rówieśników i dorosłych. Kryje się w tym marzenie i tęsknota za cudowną odmianą samego siebie.

Zgodnie ze słowami dziecięcej piosenki "Bo fantazja, fantazja jest od tego, aby bawić się na całego" większość z "bawiących się" w teatr ma wrodzoną tęsknotę za ultima thule, ostatecznym krańcem "żeglugi... Kurs bywa zawiły, ale w miejscu trudno ustać. W tym znaczeniu nieustępliwego dążenia do osiągnięcia miary w sztuce (tej szkolnej i tej pisanej wielką literą), teatr niewątpliwie bywa OGROMNY.

Marcin Paszkowski

Tomasz Szymański