Konspekt lekcji języka polskiego dla klasy III gimnazjum.

Program: "Stentor 2 - Kto czyta, nie błądzi". Nr DKW-4014-143/99.

Cele ogólne:

1. Rozwijanie umiejętności odbioru tekstu literackiego.
2. Kształtowanie poglądów o człowieku jako wielkiej wartości wrażliwej na ludzkie potrzeby oraz zrozumienia dla niedoskonałości człowieka.

Cele operacyjne:

1. Uczeń nazywa uczucia i stany emocjonalne: szczęście, smutek, rozczarowanie.
2. Uczeń potrafi:
   •  opowiedzieć tekst,
   •  sformułować wnioski na podstawie przypowieści,
   •  ocenić postępowanie starszego i młodszego syna i postawę ojca,
   •  zinterpretować obraz Rembrandta "Powrót syna marnotrawnego",
   •  powiedzieć co to jest przypowieść,
   •  wyjaśnić znaczenie biblizmu syn marnotrawny,
   •  korzystać ze słowników.

Metody pracy:

• praca z tekstem,
• praca ze słownikiem,
• metoda aktywna (drzewko decyzyjne),
• praca w grupach.

Pomoce dydaktyczne:

• słownik synonimów, słownik poprawnej polszczyzny, słownik frazeologiczny, słownik terminów literackich,
• tekst "Przypowieść o synu marnotrawnym",
• reprodukcja obrazu Rembrandta "Powrót syna marnotrawnego",
• szary papier, mazak.

Integracja:

• filozofia, sztuka, religia.

Wprowadzenie

Uczniowie w grupach wykonują następujące zadania:

Grupa I

Wskaż motyw zawarty w cytatach:

"Gdybym mówił językami ludzi i aniołów,
a miłości bym nie miał,
stałbym się jak miedź brzęcząca
albo cymbał brzmiący".

Św. Paweł

"Już kocham cię tyle lat
na przemian w mroku i w śpiewie,
może to już jest osiem lat,
a może dziewięć - nie wiem".

K. I. Gałczyński

"Miłość szczęśliwa. Czy to jest normalne,
czy to poważne, czy to pożyteczne -
co świat ma z dwojga ludzi,
którzy nie widzą świata?"

W. Szymborska

(motyw miłości)

Grupa II

Wyszukaj ze słownika wyrazów bliskoznacznych określeń miłości, np. wielka, gorąca, szczera, dozgonna, nieszczęśliwa, obopólna, wzajemna.

Grupa III

Połącz w pary imiona kochanków literackich: Romeo, Wacław, Andrzej Kmicic, Odyseusz, Zbyszko, Marcin Borewicz, Penelopa, Julia, Klara, Oleńka Billewiczówna, Danuśka, Biruta.

Grupa IV

Wyjaśnij, korzystając ze słownika poprawnej polszczyzny, osobliwość odmiany rzeczownika miłość (blm).

Grupa V

Wypisz ze słownika frazeologicznego frazeologizmy z wyrazem miłość, np.:

• stara miłość nie rdzewieje,
• miłość od pierwszego wejrzenia,
• zapłonąć miłością do kogoś.

Liderzy grup omawiają i prezentują wyniki pracy.

Rozwinięcie:

Zapisanie tematu lekcji - O Bożej miłości w "Przypowieści o synu marnotrawnym".

Przeczytanie przypowieści.

Praca z tekstem:

• Omówienie postępowania synów:
  • syn młodszy (marnotrawny):
    • boi się ingerencji rodziny we własne życie,
    • zabiera swą część majątku i udaje się do odległej krainy,
    • odszedł, by bawić się, trwonić to, co dostał od ojca,
    • odczuwa głód, je strąki dla świń,, zatracił swą godność, zhańbił się (świnia w symbolice żydowskiej jest zwierzęciem nieczystym),
    • nie potrafi sobie przebaczyć,
    • zrozumiał swój błąd,
    • szczerze żałuje za grzechy,
    • zrozumiał, że najważniejszy rodzinny dom i gdziekolwiek by się nie było - trzeba powrócić.
  • syn starszy:
    • jest posłuszny i oddany ojcu,
    • uczciwie pracując, pomnaża majątek ojca,
    • jest zaskoczony postawą ojca wobec brata,
    • buntuje się, czuje się oszukany, pokrzywdzony i niedoceniany.
• Omówienie postawy ojca:
  • nie przymusza syna do powrotu, jednak cierpi z powodu jego odejścia,
  • kocha swych synów uczuciem niepowtarzalnym, miłością największą,
  • wierzy w powrót syna,
  • wyczekuje go,
  • ujrzawszy syna, wzrusza się głęboko,
  • wychodzi mu naprzeciw,
  • wita go czule,
  • kocha syna nie za coś, ale mimo wszystko,
  • zawsze go kochał, nawet wtedy gdy odszedł daleko,
  • raduje się z powrotu syna.

Praca w grupach

Czy ojciec z przypowieści powinien przebaczyć synowi marnotrawnemu?

Nasza decyzja: TAK

• każdy człowiek może popełnić błąd,
• człowiek powinien umieć przebaczać.

Wyjaśnienie biblizmu - syn marnotrawny (człowiek, który zawinił i opamiętał się).

Wprowadzenie definicji przypowieści. (Alegoryczna opowieść, zawierająca wzorzec moralny. Utwór, w którym przedstawione postacie i zdarzenia nie są ważne ze względu na swoje cechy jednostkowe, lecz stanowią przykłady uniwersalnych prawideł ludzkiej egzystencji, postaw wobec życia, kolei losu).

Omówienie symbolicznego sensu bibilijnej przypowieści. (Pod postacią miłosiernego ojca może kryć się każdy ojciec, ale przede wszystkim Bóg, który wychodzi naprzeciw tym, którzy zgrzeszyli, opamiętali się i chcą wrócić do Niego (wg teologów tylko w wierze chrześcijańskiej Bóg szuka człowieka, w pozostałych religiach człowiek - Boga).

Zakończenie

Analiza reprodukcji obrazu Rembrandta "Powrót syna marnotrawnego" związek z treścią przypowieści

• ojciec i syn, którzy wyłaniają się z ciemnego tła, przywarli do siebie, zdają się nie widzieć niczego,
• syn klęczy przed ojcem w zniszczonej, zszarzałej szacie (w samej tunice, bez płaszcza, przepasany jak wędrowiec i pielgrzym, w dziurawych, spadających butach),
• bose stopy, obnażona i ogolona głowa oraz pozycja na kolanach są znakiem cierpienia i skruchy,
• na twarzy ojca widać ślady cierpienia, bólu, zmęczenia, niepokoju o syna, wzruszenia, oczy są zmęczone ciągłym wypatrywaniem,
• ojciec tuli syna do siebie, kładzie ręce na jego ramiona,
• w brązowych tonach spokojnego tła panuje cisza przepojona pokorą, skruchą, ubóstwem, prostotą i zaufaniem,
• od półmroku ostro odcina się czerwień płaszcza schorowanego ojca, czerwień symbolizująca miłość, radość, szczęście, miłosierdzie i zmartwychwstanie,
• światkami powitania są trzy milczące, stojące w bezruchu osoby.

Zadanie domowe

Podaj trzy argumenty, których mógłby użyć ojciec, by przekonać starszego syna o swej miłości do niego.

Justyna Zaremba
Mikstat

Autorka jest nauczycielką języka polskiego w Publicznym Gimnazjum w Mikstacie.