Grupa społeczna, jaką stanowią nauczyciele tworzy zespół ludzi o określonych kwalifikacjach zawodowych, która winna cechować się określonymi cechami osobowości. Wymogi dotyczące kwalifikacji zawodowych i etycznych nauczycieli określa dokument "Karta Nauczyciela''. W dokumencie tym określono że, aby zajmować stanowisko nauczyciela trzeba m. in. przestrzegać podstawowych norm moralnych.

Stawia się wysokie wymagania lekarzom, prawnikom, dziennikarzom. Zawody te dysponują skodyfikowanym systemem norm etycznych, jak np. Kodeks etyki lekarskiej (z przysięgą Hipokratesa), Zbiór zasad etyki adwokackiej czy Karta etyczna mediów. W 1995 r. Polskie Towarzystwo Nauczycieli opracowało Kodeks etyki nauczycielskiej, który niestety nie został upowszechniony w szkołach. Szkoda!

Aspekt postaw moralnych kadry pedagogicznej stawiany jest na równi z jej wysokimi kwalifikacjami zawodowymi do nauczania. Niestety, ostatnimi czasy jesteśmy konfrontowani z zupełnie innymi postawami. We wspinaczce po szczeblach awansu zawodowego zaczęto stosować chwyty określane zazwyczaj jako te "poniżej pasa". Oto nadsyłane są nagminnie do publikacji teksty, które równocześnie trafiają do innych wydawnictw. To jeszcze nic. Pojawiają się plagiaty. Teksty ściągnięte z Internetu, przepisane z archiwalnych numerów czasopism. Nawet opracowanie jednostki metodycznej, którą prawowita autorka przygotowała na potrzeby szkolenia, a jedna z uczestniczek tego kursu - zmieniając tylko podpis - przesłała nam. O tempora, o mores.

Kłamstwo ma krótki żywot. Fakt, żadna redakcja nie ma możliwości sprawdzenia, czy przesłany na jej ręce materiał powstał w sposób uczciwy. Jeżeli tekst jest dobry, następuje publikacja. Potem opisy artykułów trafiają do bibliotecznych baz danych, periodyki czytają metodycy, konsultanci, nauczyciele... Oliwa wypływa na wierzch. Redakcja ma kłopot - prawda. Nieprzyjemny to zgrzyt. Złodziej (tak po imieniu należy nazywać osobę kradnącą cudzy tekst, twórczość) może mieć sprawę w sądzie, w najlepszym przypadku wstyd w swoim środowisku (ponieważ jesteśmy przekonani, że większość potępia nieuczciwość w nauczycielskim życiu, w uzyskiwaniu wymogów awansu zawodowego).

Postępowanie nauczyciela zawsze uwikłane jest w oceny moralne, np. sprawiedliwości i niesprawiedliwości. Uczeń musi być przekonany, że otrzymał sprawiedliwą ocenę. Sprawiedliwość wymaga, by ocenione były nie same wyniki, ale także trud i dobra wola, włożone w ich osiągnięcie. A jaki wzór do naśladowania i przykład życia może zaoferować dzisiejszej młodzieży współczesny polski nauczyciel-plagiator? Refleksję na temat świadectwa życia przekazywanego wychowankom, nie tylko werbalnie, ale przede wszystkim sposobem bycia, zachowania, traktowania uczniów, powinien podjąć każdy nauczyciel.

Przykro nam, że wstęp do niniejszego numeru dotyczy spraw przykrych, zwłaszcza w miesiącu, w którym jeden z dni nosi miano Święta Edukacji Narodowej. Chcemy żyć jednak w domu o czystych progach.

Z okazji Święta Edukacji Narodowej składamy serdeczne życzenia dla wszystkich nauczycieli i pracowników szkół. Przyszło nam żyć i działać w czasach dynamicznych zmian wyznaczonych poprzez przechodzenie cywilizacji z epoki uprzemysłowienia do społeczeństwa informacyjnego. Życzymy wszystkim wielu sił do tego, aby odnaleźć się w tej rzeczywistości poprzez rozwijanie kreatywności i komunikatywności w swoim działaniu oraz kształtowania tych postaw w młodym pokoleniu swoją pracą dydaktyczną i wychowawczą.

Marcin Paszkowski

Tomasz Szymański