Konkurs może być przeprowadzony w każdej z klas gimnazjalnych jako podsumowanie lub jako szkolny konkurs między drużynami klasowymi. Przebiega w trzech etapach. Do każdego kolejnego przechodzą uczniowie z najwyższą ilością punktów.

Etap I

1. Odpowiedź ustna - losowanie pytania z życia i twórczości poety.
   • Podaj datę i miejsce urodzin poety.
   • Na jakich wyższych uczelniach pobierał nauki Jan z Czarnolasu?
   • Podaj imię i nazwisko żony poety.
   • Podaj imiona rodziców poety.
   • Kochanowski pisał pieśni o różnej tematyce. Podaj dwie dowolne grupy tematyczne pieśni.
   • Kogo określano mianem "Plejady"? Poeta spotkał się z nią we Francji.
   • Co to jest Psałterz Dawidowy i jaki ma związek z Janem Kochanowskim?
   • Z pobytem poety we Włoszech wiąże się powstanie łacińskich utworów. O jakie dwa gatunki chodzi?
   • Niektóre pieśni Kochanowskiego cechuje stoicka filozofia życia. Co ona oznacza w najprostszym rozumieniu?
   • Oto fragment recenzji: " Mimo przewagi refleksji i akcentów uczuciowych nad plastyczną wizją świata, mimo wstrzemięźliwości w używaniu przenośni- hymn narzuca wyobraźni czytelnika obraz wszechświata jako dzieła cudownej piękności i wspaniałości. Styl oddaje w sposób prosty, ale majestatyczny wielkość Boga." O jaki utwór chodzi?
   • Podaj dokładną datę i miejsce śmierci poety.
   • W 1559 roku poeta odwiedził Francję i spotkał się z najznakomitszym poetą francuskim. O kogo chodzi?
   • Na czyich magnackich dworach rozpoczynał Kochanowski karierę dworzanina?
   • Jakie gatunki tworzył poeta w okresie dworskim? Podaj trzy.
   • Jaki urząd tytularny piastował poeta w okresie czarnoleskim?
   • Jaką uroczystość uświetniła premiera dramatu Kochanowskiego "Odprawa posłów greckich"?
   • Gdzie odbyła się premiera sztuki "Odprawa posłów greckich"?
   • Dlaczego wystawienie "Odprawy posłów greckich" było ważnym wydarzeniem politycznym?
   • Jaka była geneza "Trenów" Kochanowskiego?
   • Kim był ojciec poety?
   • W którym roku rozpoczął poeta edukację na Akademii Krakowskiej?
   • Kochanowski był humanistą. Co to oznacza?
   • Jaka ważna osobistość była widzem na premierze "Odprawy posłów greckich"?
   • W okresie dworskim powstały fraszki, ale i pewien poemat. Podaj jego tytuł.
   • Ile trenów napisał Kochanowski?
2. Dopisz przykładowy tytuł utworu Kochanowskiego. - uzupełnienie tabeli.

   Gatunek	Przykład utworu
   poemat polityczny
   hymn
   tragedia
   tren
   pieśń
   fraszka

3. Wyjaśnij znaczenie archaizmów.

   snadnie, zawżdy, szlachcić, łacno, rad, frasować się, tobie k’ woli, w cale

Etap II

1. Podaj tytuł utworu, z którego pochodzi cytat.

   Cytat	Tytuł utworu
   "Proszę, niech ze mną zaraz me rymy nie giną, Ale kiedy ja umrę, ony niechaj słyną."
   "Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie, Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie."
   "Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz, Czego się miła tak często spowiadasz?"
   "Czas ucieka, a żaden nie zgadnie, Jakie szczęście o jutrze przypadnie."
   "Gdzie nie masz siły I świat niemiły"
   "Ja, Panie, niechaj mieszkam w tym gniaździe ojczystym A Ty mię zdrowiem opatrz i sumieniem czystym"
   "Ale kogo gryzie mól zakryty, Nie idzie mu w smak obiad obfity"
   "Miło szaleć, kiedy czas po temu."
   "Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie, Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie".

2. O kogo chodzi? Wpisz nazwisko osoby związanej z osobą J. Kochanowskiego.

   Związek z Janem Kochanowskim	Nazwisko
   Na jego dworze w Królewcu przebywał poeta w latach 1555 i 1556.
   Podkanclerzy i biskup krakowski, u niego poeta dworzaninem.
   Za sprawą bp. Myszkowskiego poeta został jednym z jego sekretarzy i dworzan.
   Król obecny na uroczystościach pogrzebowych poety.
   Na uświetnienie jego zaślubin poeta wysłał swoją sztukę dramatyczną.

3. Nazwij środki wyrazu artystycznego w podanych przykładach - odpowiedź ustna.
   1. "Dobra myśli, której nie przywabi,
      Choć kto ściany drogo jedwabi,
      Nie gardź moim chłodnikiem chruścianym,
      A bądź ze mną z trzeźwym i z pijanym"
   2. "Teraz prawie świat się wszystek śmieje"
   3. "Ale kogo gryzie mól zakryty"
   4. "Serce roście patrząc na te czasy"
   5. "obiad obfity"
   6. "Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry
      I tak wysoko postawił, że z góry
      Wszystek świat widzę(…) ?
   7. "Kto tak mądry, że zgadnie,
      Co nań jutro przypadnie?"
   8. "Tam już pieśni rozmaite,
      Tam będą gadki pokryte,
      Tam trefne plęsy z ukłony,
      Tam cenar, tam i goniony" .
   9. "Usta twoje koralowe"
   10. "Twarz jako kwiatki mieszane,
       Lelijowe i różane."
   11. "Pełno nas, a jakoby nikogo nie było"
   12. "Nos jako sznur upleciony"

Etap III

1. Wykreślanka. Z pionowych kolumn wykreśl nazwy własne miejsc i miejscowości związanych z biografią Kochanowskiego. Pozostałe litery czytane rzędami poziomymi utworzą rozwiązanie - cytat z utworu Jana z Czarnolasu. Podaj cytat i tytuł.

   Z	M	S	I	Ł	K	O	C	P
   S	K	Z	W	L	R	R	Z	A
   W	R	Y	A	L	Ó	E	A	A
   O	Ć	C	K	U	L	Z	R	I
   E	A	D	W	B	E	Y	N	Y
   L	C	Y	Z	L	W	A	O	D
   S	K	N	E	I	I	M	L	P
   E	Ó	O	L	N	E	T	A	W
   Ń	W	A	E	M	C	U	S	A

Odpowiedzi:

Etap I

Zadanie 1.: 1530, Sycyna koło Radomia; Akademia Krakowska, Padwa, Królewiec; Dorota Podlodowska; Anna, Piotr; refleksyjno- filozoficzne, religijne, miłosne, biesiadno- towarzyskie; grupa francuskich poetów z Piotrem Ronsardem na czele, tworząca w języku narodowym starożytne formy i gatunki; część Starego Testamentu, zbiór psalmów Dawida, poeta dokonał jego przekładu; Elegie do Lidii, epigramaty; najwyższym dobrem jest cnota, nie ufaj złudnej fortunie, bądź odporny na to, co ześle ci los; hymn "Czego chcesz od nas, Panie"; 22. 08. 1584, Lublin; Piotr Ronsard; Jana Firleja (wojewoda, marszałek wlk. koronny), Filipa Padniewskiego (biskup), Piotra Myszkowskiego( biskup); fraszki, pieśni, hymn "Czego chcesz…", poematy polityczne; Wojski sandomierski; Zaślubiny podk. Jana Zamoyskiego z córką Mikołaja Radziwiłła; Ujazdów pod Warszawą; odgrywany w obecności króla, w przeddzień obrad sejmu mającego uchwalić fundusze na wyprawę inflandzką; śmierć córki poety - Urszulki; sędzia ziemski; 1544; prąd umysłowy epoki, w centrum zainteresowania stawiający człowieka, jego rozwój, pragnienia, dążenia; Król; "Szachy", "Zuzanna"; 19.

Zadanie 2: "Satyr" lub "Zgoda", "Czego chcesz od nas, Panie", "Odprawa posłów greckich", "Tren I- XIX", "Pieśń świętojańska o sobótce" lub numer pieśni, np. "Na zdrowie".

Zadanie 3: łatwo, zawsze, zdobić, szybko, wesół, martwić, według twej woli, w całości.

Etap II

Zadanie 1.: "Ku muzom", "Na lipę", "Na nabożną", "Pieśń XX", "Na zdrowie", "Na dom w Czarnolasie", "Serce roście", "Pieśń XX", "Czego chcesz od nas, Panie".

Zadanie 2: książę Albrecht, Franciszek Padniewski, król Zygmunt August, Stefan Batory, Jan Zamoyski.

Zadanie 3.:apostrofa, uosobienie, przenośnia, przenośnia, epitet, pytanie ret., pytanie ret., anafora, epitet, porównanie z epitetem, oksymoron, porównanie.

Etap III

Zadanie 1.:wyrazy: Zwoleń, Kraków, Sycyna, Wawel, Lublin, Królewiec, Rzym, Czarnolas, Padwa. Hasło: "Miło szaleć, kiedy czas po temu" , Pieśń XX.

Renata Hasior
Limanowa
Polonistka w Zespole Szkół Samorządowych nr 2 w Limanowej