Drodzy Czytelnicy!

Człowiek potrafi krzywdzić samego siebie. Potrafi oszukiwać, zwłaszcza siebie. Alkoholicy wmawiają, że "jeszcze jeden nie zaszkodzi". Narkomani tak długo oszukują siebie, aż umrą. Wszyscy uzależnieni (od czegokolwiek: telewizji, Internetu, telefonów komórkowych...) uważają, że nic im złego się nie dzieje... Podobno największą iluzją, jakiej ulega człowiek, to przekonanie, że istnieje łatwe szczęście.

Szkoła jako instytucja kształcenia i wychowania musi planować swoją pracę, dlatego powstaje plan pracy wychowawczej, w którym uwzględnia się działania profilaktyczne (nie tylko dlatego, że MENiS wydał w 2002 r. rozporządzenia w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, "które włączają do działalności edukacyjnej szkolne programy profilaktyki, dostosowane do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska"). Szkoła zawsze miała wychowywać, a więc i chronić i zapobiegać.

Dzisiaj - przyznajmy uczciwie - zagrożeń przybyło (albo kiedyś się po prostu o nich nie mówiło). W najbliższym otoczeniu (kręgu życia ucznia-dziecka) tkwią np. przemoc i zaniedbania wychowawcze rodziny, obecność osób zachowujących się dysfunkcyjnie - kłótnie w domu, alkoholizm, bezrobocie, bieda, marginalizacja. Do tego media wpajające konieczność bycia "gwiazdą" sceny MTV ("odchudzę się, żeby wyglądać jak ona!"), subkultury, grupy rówieśnicze sprzyjające ryzykownym zachowaniom ("No co? Nie skoczysz z mostu na główkę? Jesteś tchórz?")... Niestety, długo można wymieniać. Zło czai się wokoło. W nas też.

Istnieją różne definicje profilaktyki, mniej lub bardziej "uczone". Pozostawmy jednak balast teorii na boku. Uznajmy, że trzeba "chronić i zapobiegać", albowiem najważniejszy jest cel tych działań. Kierujemy je przecież ... do ludzi zdrowych. Chcemy wzmocnić te czynniki, które uchronią przed patologią. Profilaktykę można porównać do uodparniania dziecka zdrowego. Aby nie zachorowało, by uchronić je przed epidemią, podajemy witaminy. Nasze działania mają być właśnie tymi witaminkami. I jak wiemy, witaminy są nam potrzebne przez całe życie. Nie wystarczy jednorazowe podanie. Tak samo profilaktyka musi być oddziaływaniem długotrwałym, wieloletnim. Nie mogą być skuteczne krótkie, pojedyncze akcje czy programy. Są bardzo dobre na... rozbudzenie zainteresowania tematem czy problemem, mogą ukierunkować, diagnozować, dać podstawę, ale tylko tyle.

Łatwo nie będzie! Wokół trwa stała atmosfera erozji autorytetów, osłabienie wpływu kultury "wysokiej" na rzecz masowej. każdy dzień przynosi wieści o "nowych"" kulisach afer, nagłaśniane są przestępstwa. To wszystko osłabia dyspozycje młodych, przy stałym zapotrzebowaniu na autorytety. Ale być może uda się uratować czyjeś życie, a może osiągniemy jeszcze inny cel: przebudzimy jakiegoś rodzica do ponownego zajęcia się wychowaniem, jako najważniejszą czynnością. A może sami się przebudzimy?

Marcin Paszkowski

Tomasz Szymański