Człowiek powinien uczyć się i doskonalić przez całe życie. W życiu jednak człowiek proporcjonalnie dłużej pracuje niż uczy się w szkołach. Praca zawodowa jest więc jednym z najważniejszych zajęć w życiu. Żeby dawała zadowolenie, należy wybrać odpowiedni zawód.

Młodzi ludzie - uczniowie klasy trzeciej gimnazjum - stają przed koniecznością wyboru szkoły, jak również związanym z nią wyborem zawodu. Jest to często dla młodzieży bardzo duży problem, ponieważ większość nie ma jeszcze sprecyzowanych zainteresowań, nie ma "pomysłu" na dalsze życie. Często za młodzież wyboru szkoły dokonują rodzice, chcąc zaspokoić swoje niespełnione ambicje i marzenia. Wówczas zdarza się, że uczeń nie mając zdolności i predyspozycji do danego zawodu, zniechęca się i przestaje się uczyć.

W wyborze szkoły ponadgimnazjalnej musi pomóc uczniom szkoła gimnazjalna, nauczyciele i wychowawcy. To nauczyciel informuje uczniów, że wybór szkoły i zawodu musi być zgodny z zainteresowaniami i zdolnościami danej osoby. Dobrze wybrany typ szkoły i zawód gwarantują ciekawą i dającą satysfakcję pracę, a udane życie zawodowe ma dobry wpływ na atmosferę w rodzinie.

Nauczyciel powinien znać pragnienia swoich wychowanków, umieć zbadać, jakie aspiracje dominują w danej grupie młodzieży, jakie jest ich ukierunkowanie i nasilenie. I tak np. znajomość aspiracji edukacyjno-zawodowych jest przydatna w poradnictwie zawodowym. Dzięki niej wychowawca może pomóc uczniom w podjęciu trafnych decyzji dotyczących dalszego kształcenia, czy wyboru zawodu.

W poprzednim roku szkolnym byłam wychowawcą liczącej 33 uczniów klasy i z myślą o nich postanowiłam opracować program przygotowujący do wyboru szkoły ponadgimnazjalnej. Program powstał na bazie "Programu wychowawczego klasy". Treści programowe realizowane są na lekcjach wychowawczych i zajęciach pozalekcyjnych.

Cel główny programu:

Przygotowanie uczniów klasy trzeciej do wyboru szkoły ponadgimnazjalnej.

Cele szczegółowe:

Uczeń:

• ocenia swoje możliwości na podstawie zainteresowań i uzdolnień;
• zna strukturę szkolnictwa ponadgimnazjalnego;
• orientuje się w sieci utworzonych szkół ze szczególnym uwzględnieniem naszej miejscowości;
• zna profile klas w szkołach;
• zna warunki przyjęć do klas pierwszych szkół ponadgimnazjalnych;
• potrafi przygotować dokumentację wymaganą przez poszczególne szkoły;
• zna sytuację na regionalnym rynku pracy;
• wie, jakie zawody mogą mieć przyszłość w Polsce;
• rozumie, jakie umiejętności musi zdobyć, aby w przyszłości zdobyć dobrą pracę;
• potrafi sporządzić listę wymagań, jakie stawia szkole, w której chce kontynuować naukę.

Procedury osiągania celów:

Ogromną rolę w przygotowaniu młodzieży do właściwego wyboru szkoły i zawodu powinna odgrywać szkoła gimnazjalna. W toku nauczania uczniowie powinni zapoznawać się z różnymi rodzajami działalności zawodowej, wykorzystując w tym celu materiał nauczania z różnych przedmiotów. To w trakcie nauki w gimnazjum młodzież dowiaduje się, jakie wymagania stawiają uczniom różne szkoły, różne zawody i specjalności.

Osiągnięcie założonych celów wymaga zastosowania różnorodnych metod, sposobów i środków, należą do nich:

• rozmowy indywidualne z uczniami i wskazywanie literatury;
• tematy lekcji wychowawczych dotyczące pisania egzaminów gimnazjalnych, wyboru szkół ponadgimnazjalnych i wyboru zawodu;
• propagowanie informatorów, folderów prezentujących szkoły ponadgimnazjalne;
• wycieczki do zakładów pracy i szkół ponadgimnazjalnych;
• spotkania z przedstawicielami szkół ponadgimnazjalnych;
• rozmowy z rodzicami na zebraniach klasowych lub spotkaniach indywidualnych;
• udział w giełdach zawodowych.

Ewaluacja:

1. Propozycje uczniów dotyczące wyboru przyszłej szkoły (maj).
2. Lista uczniów i szkół do których się dostali (wrzesień).
3. Przeprowadzenie wśród uczniów ankiety oceniającej przydatność programu.

Literatura:

• Pacewicz A., Merta T., Kształcenie obywatelskie w szkole samorządowej..., Warszawa:"Civitas" : Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2003 [Wiedza o społeczeństwie w gimnazjum - tytuł okładkowy).
• Sadowska E., Lekcje wychowawcze; opracowanie dla nauczycieli gimnazjum, ćwiczenia dla uczniów gimnazjum, Warszawa: "SeventhSea", cop. 2001.

Program został zrealizowany dla uczniów klasy III Publicznego Gimnazjum nr 1 w Tuchowie.

* * *

Ankieta dla uczniów klasy III gimnazjum
dotycząca programu przygotowującego do wyboru szkoły ponadgimnazjalnej

Masz przed sobą anonimową ankietę, która pozwoli ocenić realizację programu przygotowującego do wyboru szkoły ponadgimnazjalnej.

Proszę o szczere wypowiedzi.

1. Zaznacz na skali stopień twojego zadowolenia z udziału w programie.
   0      1      2      3      4      5      6
   NISKI                              WYSOKI

2. Zaznacz na skali, na ile udział w programie ułatwił Ci wybór szkoły ponadgimnazjalnej?
   0      1      2      3      4      5      6
   NISKI                              WYSOKI
3. Jak sądzisz, czy warto taki program realizować?
   TAK, ponieważ..................................................
   NIE, ponieważ...................................................
4. Zaznacz na skali, jak oceniasz rolę wychowawcy w realizacji programu?
   0      1      2      3      4      5      6
   NISKI                              WYSOKI

Małgorzata Solarz
Tuchów

Autorka pracuje w Publicznym Gimnazjum nr 1 w Tuchowie oraz w Szkole Podstawowej w Karwodrzy.