Qui pavet ex culmis, stipulis non incubat ullis

Kto się boi słomy, nie chodzi po rżysku
(Kto się boi wilka, nie chodzi do lasu)
[sentencja łacińska]

Drodzy Czytelnicy!

Przyzwyczailiśmy się, że słowo jakość powtarza się nieustannie, gdy mówimy o produktach, które kupujemy każdego dnia. Mamy świadomość, że nasze wymagania wzrosły w ciągu ostatnich lat; polski rynek stał się wreszcie miejscem, gdzie konsument, a nie producent dyktuje warunki zakupu towarów i usług.

Pojęcie jakości używane jest także w edukacji. Terminologia nawiązuje do pojęć oscylujących wokół zarządzania i gospodarki, więc i w oświacie użycie pojęcia "klient", oznacza tego, który stawia wymagania.

Rodzice pragną, żeby szkoła, do której chodzą ich dzieci była dobra, nauczyciele zaś czynią wszystko, aby placówka, w której pracują miała jak najlepszą opinię. Przy obecnym niżu demograficznym nie jest to tylko kwestia satysfakcji, do kiepskiej szkoły zabraknie kandydatów i taką szkołę trzeba będzie zamknąć. W dużych miastach prawo konkurencji rynkowej (niezależnie od czczych zapisów prawnych i demagogii polityków) widać naocznie, zwłaszcza przy rekrutacji do liceów.

Klientami są także pracodawcy, społeczność lokalna. Pierwsi chcieliby mieć wspaniałych fachowców, drudzy przekonanie, że ich podatki są dobrze zainwestowane. Bezwzględnie klientami są dzieci i młodzież; ich ocena szkoły jest najważniejsza.

Jakość powszechnie kojarzy się z kontrolą. Bez nadzoru i oceny, z taśm produkcyjnych "schodziłyby" buble. Każdy, kto zajmował się pracą, jej organizacją, kierowaniem czy zarządzaniem wie, że bez tego elementu nie ma działania zorganizowanego, ukierunkowanego na określony efekt. Gotując obiad w domu również stosujemy elementy jakości. Próbujemy, czy zupa jest niedosolona, a może trochę pieprzu, przyprawy? Analogicznie inżynier na budowie kontroluje proces konstrukcji, dyrektor sprawdza pracę podległych mu pracowników.

Przytoczmy krztynę teorii. Kontrolą jest zespół czynności polegających na porównywaniu wykonania z wzorem. A, co może być wzorem czynności kontrolnych w edukacji? Z pewnością może nim być prawo, cele nauczania i wychowania, wizja czy koncepcja pracy szkoły, standardy, efekty pracy szkoły...

M. Woodhead w książce "Dążenie ku tęczy" użył takiego sformułowania: (...) próby określenia jakości przypominają szukanie złota na końcu tęczy. Możemy zmierzać w odpowiednim kierunku, ale nigdy tam naprawdę nie dotrzemy! Jest to więc proces dążenia do osiągnięcia odpowiednich wskaźników jakości, a nie idealny stan, w którym nasza szkoła znajdzie się w wyniku przeprowadzenia określonych procedur. Ot, stara prawda, że solą życia jest...pogoń za króliczkiem, a nie jego złapanie. A wszystko to w celu: wychwycenia błędów, eliminowania zjawisk niepożądanych, czyli korygowania i regulacji; dostarczania informacji - innymi słowy diagnozowania; wyzwalania większego zaangażowania (motywowania); wyciągania wniosków na przyszłość.

W nowym roku szkolnym życzymy wielu sił twórczych, jakości i satysfakcji.

Marcin Paszkowski

Tomasz Szymański