Jak podają wyniki badań:

• o 30% większe jest prawdopodobieństwo uzależnienia się dziecka, gdy wychowywane jest tylko przez matkę;
  o 68% większe jest ryzyko wejścia w nałogi, gdy ojciec źle wychowuje;
  mamy 94% gwarancji, że dziecko nie uzależni się, gdy właściwe są relacje między ojcem a dzieckiem.
  Dzieci z Polski pytane o relacje z ojcem często odpowiadają:
  - Żałuję, że mniej się o mnie martwił, troszczył.
  - Chciałabym, żeby mnie bardziej kochał.

Dzieci, które mają dobre więzi z ojcem lepiej sobie radzą ze stresem, a w późniejszym życiu nie grożą im takie choroby, jak: choroba wieńcowa, podwyższone ciśnienie, złośliwe nowotwory.

Nigdy nie jest za późno, by zacząć od tego miejsca, w którym się znajdujemy. Ale im później rozpoczniemy, tym będzie nam trudniej.

Oto siedem zasad, które mają wpływ na zachowanie naszego dziecka:

1. Afirmacja - gdy afirmujemy emocje dziecka, daje to poczucie wartości –przekonanie, że „jestem w porządku”. Gdy dziecko się cieszy – cieszymy się razem z nim, a jeśli przeżywa smutek – podzielmy go z nim. Kiedy afirmujemy wspieramy drugą osobę.

2. Akceptacja- daje poczucie bezpieczeństwa, a to z kolei wpływa na otwartość dziecka. Ideałem do którego należy dążyć, jest bezwarunkowa akceptacja, czyli przekazywanie miłości w taki sposób, by wasze dzieci wiedziały, że mama i tata kochają je bez względu na to, co zrobią czy powiedzą, bez względu na to, jakie popełnią błędy, czy jakich doznają niepowodzeń.

Nie kocham Cię dlatego, że jesteś wspaniała, że dobrze się uczysz, że ładnie tańczysz, ale dlatego, że jesteś moją córką. Nawet wtedy, gdy zajdziesz w ciążę będę Cię kochała.

Kocham Cię nie dlatego, że nie bierzesz narkotyków, że nie odbieram Cię z aresztu, ale że jesteś moim synem. Nawet jeśli będziesz wyrzucony ze szkoły będę Cię kochała.

Gdy nasza córka miała dopiero sześć lat, już była całkiem niezłą futbolistka, jak na swój wiek. Po rozgrzewce przed jednym z ważniejszych dla niej w sezonie meczów zeszła na chwilę z boiska i zapytała mnie:

- Tatusiu, czy dasz mi dolara jak strzelę gola?

- No pewnie –- odpowiedziałem jej z uśmiechem.

- Ojej! – krzyknęła. Dla sześciolatki otrzymanie dolara za gola zabrzmiało co najmniej tak, jak propozycja zawarcia wieloletniego kontraktu w zawodowej lidze koszykówki.

- Poczekaj - chwyciłem ją za ramię, zanim podbiegła z powrotem do drużyny – dam Ci dolara nawet wtedy, jeśli nie strzelisz gola.

- Naprawdę?

- Tak, naprawdę.

- Ojej! – wykrzyknęła odchodząc, aby rozpocząć grę.

Zatrzymałem ją jeszcze na chwilę:

- A wiesz przynajmniej dlaczego?

Moja sześciolatka spojrzała na mnie. Przez trzy ostatnie lata starałem się pomóc jej w zrozumieniu tego, czym jest bezwarunkowa akceptacja. Wyglądało na to, że starania te niewiele dla niej znaczyły. A jednak w tym momencie zwrócona w moją stronę powiedziała:
- Taak... to nieważne czy, czy nie. Ty i tak mnie kochasz!

Po jej słowach owładnęła mną wielka radość. Nawet nie pamiętam, czy w tym meczu udało się jej strzelić gola. Nie miało to i tak znaczenia. Najważniejsze było to, że ona wiedziała, iż kocham ją bez względu na wynik i o to właśnie chodzi.

3. Docenienie – wspiera poczucie znaczenia, daje poczucie ważności. Zamiast osiągać cele wychowawcze przez strofowanie, „ustawianie dzieci”, należy pójść w innym kierunku. Przede wszystkim trzeba się zastanowić, kiedy i w jaki sposób można pochwalić dziecko, obdarzyć komplementem i dodać otuchy. Nie oznacza to odejścia od dyscypliny. Lepiej jest utorować drogę dyscyplinie w atmosferze pozytywnej, pokazując dziecku, że naprawdę zauważamy i pochwalamy jego właściwe działanie.

Im więcej rzeczy godnych pochwały zauważymy i odpowiednio je podkreślimy, tym rzadziej musimy karcić dzieci za niewłaściwe zachowanie. Pochwała zachęca do pożądanych zachowań.

Jeśli dzieci nie są całkowicie pewne, że bezwarunkowo je akceptujemy, pochwały i wyrazy uznania mogą być przez nie uznawane jako manipulacja. Dziecko zaczyna kierować się koniecznością osiągania sukcesu rozumiejąc następująco:

• „Jeśli się postaram....” – Wtedy mnie rodzice docenią.
• „Jeśli dostane piątkę...”-Wtedy rodzice wynagrodzą mi to.

4. Dostępność (osiągalność) – wspiera to poczucie ważności dzieci (daje przekonanie- „Jestem ważny dla rodziców”, „Liczą się ze mną”). Jeśli dziecko ma świadomość, że jest dla nas ważne to gotowe jest pójść za naszymi wartościami, gotowe jest przyjąć naszą prawdę, oddać za nas życie.
Nasze kontakty z dziećmi będą znaczące dopiero wtedy, gdy poświęcimy im wystarczającą ilość czasu. Nie może to wyglądać tak, że siadamy z dzieckiem, mówiąc: „Cześć, teraz spędzimy ze sobą pięć minut, bo za chwilę mam ważne spotkanie”.

Należy pamiętać, że tylko raz w życiu dziecko ma dwa lata, tylko raz w życiu jest w klasie maturalnej.

Dzieci przebywając z nami uczą się reakcji na świat zewnętrzny. Ważne jest by poświęcić swoim dzieciom jak najwięcej czasu, gdy jeszcze są małe. Jeśli będziemy spędzali wiele czasu z naszymi małymi dziećmi, to gdy będą duże, będzie więcej sposobności do wielu rozmów, a i one same będą oczekiwały i domagały się tego od nas. Jeśli teraz będziemy się interesować naszymi dziećmi, to i one później zainteresują się nami.

5. Wyrażanie uczuć –sprawia, że czują się kochane.

Miłość musimy okazywać, wyrażać właściwym gestem np. objęcie, przytulenie, pocałunek, trzymanie się za dłonie.

Nie można mówić „Dzieci wiedzą, że je kocham, nie muszę im tego okazywać”. Należy stale okazywać im miłość i mówić im, że je kochamy. Okazywanie dzieciom miłości daje im poczucie bycia kochanymi, co z kolei podnosi ich pewność niezbędną do zbudowania zdrowych stosunków z ludźmi poza rodziną. Nastolatki angażując się w seks, poszukują w nim miłości, której nie znalazły w dzieciństwie.

Dla przykładu przytoczę list pewnej 14-letniej dziewczyny:

Kiedy miałam dopiero czternaście lat, chodziłam z osiemnastoletnim chłopakiem. Mniej więcej po miesiącu naszego chodzenia powiedział mi, że mnie kocha i pragnie. Powiedział, że jeśli go kocham, powinnam mu się oddać, a jeśli nie, to nie będzie mógł powściągnąć swojego pożądania i zerwie ze mną. Co mogłam sobie pomyśleć w wieku czternastu lat? Wiedziałam, że sex przedmałżeński jest czymś niewłaściwym, ale bardzo chciałam mieć kogoś, kto mnie kocha. Nie byłam pewna miłości mojego ojca. Zawsze wydawało mi się, że muszę sobie na jego miłość zasłużyć, że im lepiej wywiązywałam się z obowiązków domowych i im więcej miałam piątek, tym on bardziej mnie kocha. I oto mój chłopak, którego naprawdę lubiłam, i jak mi się wydawało kochałam, mówi, że mnie kocha. No cóż, bardzo pragnęłam jego miłości. I jeśli dla utrzymania jego miłości miałam z nim współżyć, nie widziałam innego wyjścia. Nie chciałam stracić dziewictwa, ale i nie chciałam utracić miłości człowieka, który mnie kochał więc oddałam mu się.

6. Sposób podejścia – wejście w świat dziecka daje poczucie, że to czym one się interesują – interesuje ich tatę (mamę), to czym one się przejmują, nie jest obojętne dla ich rodziców.

Musimy umieć wejść w świat dziecka. Nawet jeśli jest to nam obojętne, to wkraczając w jego świat, później ono wkroczy w nasz. Jeśli nie lubisz komiksów, to zacznij się nimi interesować.

7. Określenie granic - określenie bezpiecznych i rozsądnych granic kształtuje w dzieciach odpowiedzialność. Dzieci same nie potrafią i nie chcą określać sobie granic. Nigdy nie ustalajmy granic, gdy jesteśmy zdenerwowani, podekscytowani. Wprowadzenie dzieciom rozsądnych granic i ich konsekwentne postrzeganie jest niezwykle ważne w wychowaniu.

REASUMUJĄC:

• Akceptacja daje dziecku poczucie bezpieczeństwa.
• Docenianie wyrabia w dziecku poczucie wartości.
• Obliczalność zapewnia dziecku poczucie kontroli.

Musimy jednak pamiętać, że najważniejsza jest miłość. To ona daje sens zasadom i przynosi dobre rezultaty ich stosowania.

Może ktoś z Państwa miał złych rodziców, którzy was nie akceptowali, nie doceniali, nie afirmowali, ale wy nie dopuśćcie do tego, aby wasze dzieci tak o was powiedziały.

Bibliografia:
McDowell Josh, Dick Day, Jak być bohaterem dla własnych dzieci, Warszawa, Vocatio, 1997.

Elżbieta Gałązka
Siennica

Autorka naucza chemii w Zespole Szkół w Siennicy.